Mentale gezondheid onder druk: ‘Stressverzuim met 36 procent gestegen in vijf jaar’

Die verslechtering is volgens bedrijfsarts en onderzoeker Marieke van Hoffen al langere tijd zichtbaar in de verzuimcijfers. ‘Binnen Human Capital Care blijkt dat in de afgelopen vijf jaar de stressgerelateerde verzuimcijfers met 36 procent zijn toegenomen’, zegt ze bij BNR’s Big Five.

Eén op de vier verzuimdagen is het gevolg van stress. Vooral onder jonge vrouwen tussen de vijfentwintig en veertig jaar valt een duidelijke piek op. 'Er is een toename in alle leeftijdsgroepen, maar met name jonge vrouwen laten een sterke stijging zien, met een extra piek tussen dertig en vijfendertig jaar', aldus Van Hoffen.

Van Hoffen benadrukt dat het noodzakelijk is om manieren te vinden om met deze ontwikkeling om te gaan. Volgens haar verzuimen veel mensen door stressklachten en heeft dat grote invloed op hun persoonlijke leven. De gevolgen blijven echter niet beperkt tot werknemers zelf; ook werkgevers worden geraakt.

Het verzuim kostte werkgevers vorig jaar 8,1 miljard euro, een stijging vanaf ruim 5 miljard euro. Die stijging hangt samen met gestegen loonkosten en een groter aantal werknemers, maar vooral met het feit dat mensen langer ziek zijn en de kosten daardoor fors oplopen.

Volgens TNO wordt ruim de helft van deze kosten veroorzaakt door psychosociale werkdruk.

Van Hoffen ziet dat verzuim door stress verschillende oorzaken kent; een deel van de klachten komt door het werk, maar ook privéfactoren spelen een rol. 'Stress is een complex probleem dat nooit op slechts één terrein ontstaat maar door meerdere factoren wordt veroorzaakt.' Het werk is de afgelopen jaren bovendien steeds meer psychisch belastend geworden; waar vroeger fysieke belasting en veiligheidsrisico's centraal stonden, wordt nu veel sterker een beroep gedaan op mentale belasting, 'waardoor de psychosociale arbeidsbelasting steeds belangrijker wordt.'

Binnen die toenemende mentale belasting spelen verschillende stressoren een rol. Werkdruk vormt een breed containerbegrip dat werktempo en hoeveelheid omvat, en ook emotionele belasting speelt een rol, zoals het werken met mensen en hun emoties, wat werknemers zelf kan raken. 'Daarnaast vallen deadlines, storingen en ICT-problemen onder werkdruk.'

Aan de andere kant zijn er energiebronnen zoals autonomie – de mogelijkheid om zelf je werk in te richten qua uitvoering, tijd en plek – waardoor mensen beter met werkhoeveelheid kunnen omgaan, legt Van Hoffen uit. Ook steun van leidinggevenden of collega's helpt; zeker bij emotionele belasting maakt het verschil wanneer werknemers even kunnen afblazen bij iemand, iets wat sommige bedrijven bewust faciliteren.

Psychische klachten werden vroeger bovendien minder goed herkend. 'Mensen hadden dan bijvoorbeeld rugklachten, hoofdpijn of maagklachten, terwijl tegenwoordig beter wordt begrepen waardoor bepaalde klachten ontstaan.' Dat inzicht speelt mee in de stijgende cijfers.

‘Kinderen worden al op jonge leeftijd gemeten; als kleuter moet je al presteren ten opzichte van een lat’

Marieke van Hoffen, bedrijfsarts

Sociale media vormen daarnaast een aanvullende factor, vooral voor jonge meisjes die veel sociaal contact zoeken via digitale platforms en voortdurend perfecte plaatjes voorgeschoteld krijgen.

'Kinderen worden al op jonge leeftijd gemeten; als kleuter moet je al presteren ten opzichte van een lat. Ouders die constant meekijken in Magister maken dat gevoel van vergelijking nog sterker.'

Van Hoffen is lid van de preventiecommissie van de NVAB, met specifiek aandacht voor psychosociale arbeidsbelasting. Vanuit die commissie verscheen een half jaar geleden een advies van de Sociaal Economische Raad (SER) waarin staat dat er veel wetgeving bestaat rond psychosociale arbeidsbelasting, zoals werkdruk en ongewenst gedrag.

'Maar er staat ook dat werk gezond georganiseerd moet worden, en er is nog weinig uitgewerkt over hoe je dat praktisch vormgeeft. Het ministerie van Sociale Zaken heeft een begin gemaakt met een handreiking ongewenst gedrag.'

Het verzuim kostte werkgevers vorig jaar 8,1 miljard euro, een stijging vanaf ruim vijf miljard. Die stijging hangt samen met gestegen loonkosten en een groter aantal werknemers, maar vooral met het feit dat mensen langer ziek zijn en de kosten daardoor fors oplopen.

Maar volgens Van Hoffen is meer duidelijkheid nodig over de praktische toepassing. 'Ik zou het nieuwe kabinet willen oproepen om de bestaande regels inzichtelijker te maken, zodat duidelijk wordt hoe je ze concreet in de praktijk brengt.' Nieuwe regels zijn volgens haar dus niet nodig, maar praktische toepasbaarheid wel.

Een eerste stap ligt volgens haar bij bedrijven zelf: het in kaart brengen van de risico's op psychosociale arbeidsbelasting per organisatie. 'Als duidelijk is wat de belangrijkste factoren zijn, kunnen gerichte aanpassingen worden gedaan die het meest positieve effect hebben op de gezondheid van werknemers', aldus Van Hoffen.

Bron: BNR