Luchtwegklachten door werk, werkgever aansprakelijk?

Een nu 62-jarige werknemer werkt sinds 17 juli 1989 bij de Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten N.V., eerst als monteur, later als buschauffeur. Het dienstverband is in 2001 overgenomen door Veolia en later door Arriva. Omdat de werknemer astmatische klachten krijgt, gaat hij in 2001 op advies van de bedrijfsarts als buschauffeur werken. Deze luchtwegklachten verdwijnen.

In 2008 geeft de werknemer echter in een functioneringsgesprek aan dat hij opnieuw problemen heeft met zijn luchtwegen. De oorzaak daarvan zijn volgens hem de stinkende buskachels en het roken in de kantines. In 2014 rijdt de werknemer 40 uur per week op VDL-bussen. Tijdens een functioneringsgesprek medio juli 2014 wordt geconstateerd dat de werknemer in de afgelopen 2 jaar 4 maal heeft verzuimd wegens luchtwegklachten.

In augustus 2018 bericht de bedrijfsarts naar aanleiding van een ziekmelding van de werknemer dat zijn situatie aandacht verdient, omdat zijn belemmeringen mogelijk arbeidsgerelateerd zijn. Vanaf november 2018 rijdt de werknemer uitsluitend nog op een Volvo-bus die Arriva hiervoor huurt. Dan heeft de werknemer geen klachten. Sinds februari 2021 rijdt hij op VDL-bussen die speciaal voor hem zijn uitgerust met F7 fijnstoffilters. Sindsdien ervaart de werknemer geen extra klachten bovenop de al ontstane luchtwegklachten, die met de maatregel niet zijn weggenomen.

De werknemer stapt alsnog naar de rechter en vordert – samengevat – een voorschot van €10.000 en alle door hem geleden en nog te lijden schade, zowel materieel als immaterieel. Te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de dag van uitval c.q. de vervaldata, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet.

Het gaat in deze zaak om de vraag of Arriva aansprakelijk is voor de schade die de werknemer lijdt als gevolg van een beroepsziekte.

Op grond van de wet heeft de werkgever een zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat een werkgever verplicht is "de lokalen, werktuigen en gereedschappen waarin of waarmee hij de arbeid doet verrichten, op zodanige wijze in te richten en te onderhouden alsmede voor het verrichten van de arbeid zodanige maatregelen te treffen en aanwijzingen te verstrekken als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt" (artikel 7:658 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW)).

De werkgever is volgens artikel 7:658 lid 2 BW tegenover de werknemer aansprakelijk voor de schade die de werknemer lijdt in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Tenzij de werkgever aantoont dat hij zijn zorgplicht is nagekomen of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.

De werknemer moet stellen en zo nodig bewijzen dat de schade waarvan hij vergoeding vordert is veroorzaakt door zijn werk.

Tussen partijen staat vast dat de gezondheidsklachten zijn toegenomen doordat de werknemer tijdens zijn werkzaamheden is blootgesteld aan stoffen waarvoor hij gevoelig is. De werknemer heeft ook voldoende aangetoond dat hij de schade waarvan hij vergoeding vordert heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Maar partijen verschillen van mening over de vraag of Arriva als werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden en daarom voor deze schade aansprakelijk is.

Arriva heeft naar het oordeel van de kantonrechter niet aan diens zorgplicht voldaan waar het gaat omde blootstelling aan stoffen in de bus. De busmaatschappij heeft weliswaar diverse onderzoeken gedaan naar aanleiding van de klachten over de vette ruiten van de bus. Maar Arriva had naar het oordeel van de kantonrechter meer moeten doen en dit ook voortvarender op moeten pakken.

De werknemer en diverse collega’s hebben sinds 2015 herhaaldelijk bij Arriva aangegeven dat zij gezondheidsklachten ervaren en dat de ruiten van de bussen steeds vet zijn. Ook heeft de werknemer al in 2016 aangekaart dat de VDL-bussen geen fijnstoffilter hebben. Deze klachten heeft Arriva in eerste instantie slechts afgedaan door de ramen vaker te laten schoonmaken. De werknemer bleef echter klagen over irritatie aan de ogen en luchtwegen.

Uiteindelijk heeft Arriva vanaf 31 november 2018 de werknemer op een Volvo-bus laten rijden. In 2019 is een F7-filter gemonteerd in de VDL-bus waar hij op reed. De kantonrechter oordeelt dat Arriva veel eerder dan in 2019 meer onderzoek had moeten doen naar de ervaren gezondheidsklachten van de werknemer en zijn blootstelling aan fijnstof en roet in de bus.

Wat betreft de luchtkwaliteit van de kantine heeft Arriva eveneens onvoldoende onderbouwd aan diens zorgplicht te hebben voldaan. De werknemer heeft diverse malen geklaagd over de luchtkwaliteit in de kantine. Ook de bedrijfsarts heeft aangegeven dat er een verband lijkt te bestaan tussen de luchtkwaliteit in de kantine en de medische klachten.

Vast staat dat de Arbeidsinspectie op 8 februari 2018 een overtreding heeft geconstateerd van artikel 6.2, eerste lid van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Hierbij gaat het erom idat uitlaatgassen via het rooster kunnen worden aangevoerd en zich kunnen verspreiden in de kantine. Om die reden is een eis tot naleving gegeven.

De kantonrechter komt tot de slotsom dat het erop lijkt dat Arriva zich heel lang heeft gebaseerd op onderzoeken waaruit blijkt dat de blootstelling aan verschillende stoffen binnen de normen valt. Arriva heeft daarbij echter te laat oog gehad voor de specifieke situatie van de werknemer.

Arriva heeft als werkgever niet aan zijn zorgplicht voldaan. Daarnaast staat vast dat de werknemer luchtwegklachten heeft door blootstelling aan roet en fijnstof in de bus en mogelijk ook in de kantine. Daarom komt de kantonrechter tot het oordeel dat Arriva aansprakelijk is voor de door de werknemer geleden schade.