Een tijd niet ziek geweest? Dan krijg je bij sommige bedrijven een bonus. Volgens werkgevers- en werknemersorganisaties kunnen zulke verzuimbonussen averechts werken.
Christiaan Julienne kon twee weken geen koffers sorteren. Vlak voor de zomer was hij in contact geweest met iemand die het coronavirus bij zich droeg, waardoor hij moest wegblijven van zijn werk als bagagemedewerker op Schiphol. Daardoor liep hij bruto 175 euro mis, bleek aan het eind van het jaar.
In het contract van Julienne staat een verzuimbonus, een bonus die hij alleen krijgt als hij zich een tijd niet ziek meldt. In zijn geval gaat het om 75 euro per halfjaar, plus 100 euro per heel jaar. Werkgevers als Swissport, het bedrijf waar Julienne voor werkt, willen hun werknemers met een verzuimbonus ontmoedigen om zich ziek te melden als ze niet ziek zijn en aanmoedigen om gezonder te leven.
Zelf gaat Julienne secuur met de coronaregels om, zegt hij. „Ik wil heel voorzichtig zijn. We hebben al een collega verloren aan corona.” Maar dat geldt niet voor al zijn collega’s. „Een klein kuchje wordt meestal over het hoofd gezien. Bij zo’n echte dikke hoest worden de jongens naar huis gestuurd.”
De verzuimbonus in het contract van Julienne en zijn collega’s kan een reden zijn om ondanks coronaklachten naar het werk te gaan, denken vakbond FNV, werkgeversorganisatie VNO-NCW en werkgeversvereniging AWVN. Agnes Akkerman, hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, noemt dat een gevaarlijke mogelijkheid. „Terwijl iedereen zegt dat je bij klachten thuis moet blijven, gaat een verzuimbonus daar regelrecht tegenin.”
Duizend euro
De verzuimbonussen bij Swissport zitten met maximaal 250 euro per jaar in de middenmoot. Overkappingswinkel Tuinmaximaal belooft in verschillende vacatures duizend euro per jaar, wasmiddelenfabrikant Dalli de Klok 451 euro en 60 cent, uitzendbureau Young Capital deelt tegoedbonnen van honderd euro uit. Vaak wordt het bedrag geleidelijk minder per ziektedag, soms moeten werknemers loon inleveren als ze nog vaker afwezig zijn. In andere gevallen gaat ziekteverzuim ten koste van vakantiedagen.„Het geeft een positieve prikkel aan het eind van het jaar”, zegt Norbert Smeets, hoofd personeelszaken bij Dalli de Klok. „Fijn, maar voor mijzelf geen reden om anders te leven.” Hij denkt niet dat een bonus bij uitblijven van ziekmelding een aanmoediging is om met coronaklachten naar het werk te gaan. „Wij zijn heel duidelijk in onze communicatie en zien dat mensen met een kuchje zich altijd ziek melden en laten testen.”
Hoeveel bedrijven een verzuimbonus hebben ingesteld, is niet bekend, maar het lijken er steeds minder te zijn. Het Haagse vervoersbedrijf HTM heeft hem onlangs afgeschaft, uitvaartverzorger DELA en veerdienst Aquabus zijn ermee bezig. Bij alle drie komt er in plaats van de bonus een regeling waarbij iedereen iets krijgt, ongeacht of ze ziek zijn geweest of niet. Volgens VNO-NCW bewegen bedrijven om hun mensen gezond te houden in de „richting van een breder vitaliteitsbeleid”.
Vitaliteitsbudget
Medewerkers van DELA kunnen nu bijvoorbeeld nog kiezen voor een geldbedrag of een tegoed om te sporten, zolang ze zich weinig ziek melden. Volgend jaar komt er een ‘vitaliteitsbudget’ voor alle werknemers, zegt een woordvoerder. Daarmee kunnen ze sporten of opleidingen volgen. „Ik ben daar heel enthousiast over”, zegt Nadia Gandon-Najib, uitvaartverzorger bij DELA. „Een sporttegoed daagt me meer uit om fit te blijven dan een financiële vergoeding.”Los van de coronapandemie waren er al twijfels of de verzuimbonus wel werkt. Hoogleraar Akkerman: „Het kan ook zo zijn dat zieke mensen door de bonus langer op hun werk blijven doorkwakkelen en uiteindelijk zwaarder last krijgen van ziekte. Dat leidt juist tot langer ziekteverzuim.”
En als er veel onterecht verzuim is, ligt dat vaak aan een onderliggend probleem zoals stress of ruzie, zegt Erik Heidemann van de AWVN. Hij adviseert bedrijven: „Ga met je medewerkers in gesprek als je denkt dat ze zich ten onrechte ziek melden.”
Uit onderzoek van Akkerman blijkt dat minder dan één op de tien werknemers zich wel eens ten onrechte ziek meldt, waarvan de meeste dat één keer in anderhalf jaar deden. Het meeste verzuim is dus ‘echt’ verzuim. „Stel je voor dat je echt ziek bent en je kunt niet naar je werk, waardoor je de bonus kwijtraakt”, zegt Akkerman. „Wat doet dat met de loyaliteit tegenover de werkgever? Een bonus wordt afgepakt terwijl je er niets aan kunt doen.”
Zo voelt Julienne dat ook. „Ik was zelfs negatief getest”, zegt hij, „maar toch kreeg ik mijn niet-ziekbonus niet.” Hij vindt dus dat hij er nog steeds recht op heeft.
Bron: NRC
